Ngũ Cốc Yến

Yến mạch (danh pháp hai phần: Avena sativa), thuộc họ Hòa thảo (Poaceae). Yến mạch là loài cây nông nghiệp ngắn ngày, được trồng chủ yếu để lấy hạt giàu tinh bột, chất xơ và protein. Đây là một trong những loại ngũ cốc quan trọng trên thế giới, thường được xếp sau lúa, lúa mì và ngô về mức độ phổ biến toàn cầu. Yến mạch được đánh giá cao nhờ giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe, đặc biệt trong các chế độ ăn lành mạnh. Việc lưu trữ yến mạch dài ngày tương đối thuận lợi do hạt khô có thể bảo quản tốt trong điều kiện khô ráo, thoáng mát.

Các loài yến mạch hoang dã phân bố chủ yếu tại châu Âu, Tây Á và Bắc Phi. Yến mạch được cho là đã được con người thuần hóa từ hàng nghìn năm trước, ban đầu xuất hiện như một loài cỏ dại trong các ruộng lúa mì và lúa mạch cổ đại. Qua quá trình chọn lọc tự nhiên và canh tác, yến mạch dần trở thành cây trồng độc lập, thích nghi tốt với khí hậu mát và ẩm.

Trải qua nhiều thế kỷ canh tác và lai tạo, hiện nay đã có nhiều giống yến mạch khác nhau, phù hợp với từng vùng khí hậu và mục đích sử dụng. Phần lớn các giống yến mạch trồng hiện nay có nguồn gốc từ châu Âu, sau đó được mở rộng sang Bắc Mỹ, châu Á và châu Đại Dương. Yến mạch đặc biệt phát triển mạnh ở các khu vực có mùa hè mát, đất đai màu mỡ.

Trong lịch sử, yến mạch từng bị xem là thực phẩm dành cho gia súc ở một số khu vực châu Âu. Tuy nhiên, từ thế kỷ XIX trở đi, cùng với sự phát triển của khoa học dinh dưỡng, yến mạch dần được công nhận là nguồn thực phẩm giá trị cho con người, góp phần cải thiện chế độ ăn và sức khỏe cộng đồng. Khác với một số cây lương thực từng gặp khủng hoảng do thiếu đa dạng di truyền, yến mạch có khả năng thích nghi khá tốt với điều kiện môi trường khác nhau.

Ngày nay, mức tiêu thụ yến mạch trên toàn cầu ngày càng tăng, đặc biệt trong thế kỷ XXI, khi xu hướng ăn uống lành mạnh và sử dụng ngũ cốc nguyên hạt trở nên phổ biến. Yến mạch là thực phẩm chủ lực tại nhiều quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ và đang phát triển nhanh tại Đông Á và Nam Á. Các quốc gia sản xuất yến mạch lớn trên thế giới hiện nay bao gồm Nga, Canada, Ba Lan, Phần Lan và Úc, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng ngũ cốc toàn cầu.